Am

Mae Natur Byw y Marw Gelain/ The Living Nature of the Stone-dead yn brosiect ffotograffig ac ymchwil cyfredol gan y ffotograffydd a’r ymchwilydd o Frasil, Paula Pedrosa, sy’n archwilio’r berthynas rhwng amser daearegol, bywyd wedi marw a’r dirwedd gyfoes. 

Gan ddechrau gyda threftadaeth paleontolegol a daearegol gyfoethog Brasil, mae ffotograffau Pedrosa yn symud rhwng safleoedd ffosil, ffurfiannau daearegol, tirweddau, amgueddfeydd, casgliadau gwyddonol a labordai, ochr yn ochr â’r nifer o ffyrdd y mae bywyd cynhanesyddol yn cael ei ail-greu a’i ddychmygu heddiw. Mae ffosiliau a ffurfiannau daearegol yn eistedd ochr yn ochr â replicâu, modelau a chynrychioliadau cyfoes eraill o greaduriaid cynhanesyddol, gan ddatgelu sut mae ein hymdrechion i ddeall ac ail-greu’r gorffennol eu hunain yn rhan o’r presennol. 

Gan ddod ag ymchwil wyddonol ac arsylwi ffotograffig ynghyd, mae’r prosiect yn fwriadol yn dad-setlo’r ffiniau rhwng gwyddoniaeth a ffuglen, natur a diwylliant, ffaith a dychymyg. Mae mater daearegol yn cario hanesion helaeth ynddo, tra bod amgueddfeydd, arferion gwyddonol a delweddaeth boblogaidd yn ailgychwyn yr hanesion hynny’n barhaus trwy chwilfrydedd dynol, dehongli a datblygu gwybodaeth. Mae’r “marw gelain” sy’n ymddangos yn ddifywyd yn dod yn fyw yn annisgwyl. 

Mae Pedrosa yn ein gwahodd i edrych ar y dirwedd drwy safbwynt dyfnder amser, graddfa lle mae hanes dynol yn dod yn foment fer o fewn stori llawer hirach o drawsnewid, difodiant ac adnewyddu. Mae ei ffotograffau’n tynnu sylw at bethau sydd eisoes o’n cwmpas, ond y gallwn basio heibio heb sylwi arnynt, fel olion bywyd hynafol wedi’u hymgorffori mewn tirweddau, adeiladau ac amgylcheddau bob dydd. Drwy bwyntio ei chamera at y manylion hyn, mae Pedrosa yn gwneud y cyfarwydd yn weladwy o’r newydd, gan ein hannog i weld y byd a’r hanesion aruthrol sydd ynddo yn wahanol. Mae’r gwaith yn datgelu ehangder, cymhlethdod ac anhysbysrwydd y byd naturiol, gan ysgogi cwestiynau am ein lle o fewn grymoedd ac amserlenni sy’n ymestyn ymhell y tu hwnt i brofiad dynol. Beth allai’r hanesion hynafol hyn ei ddatgelu am ein perthynas â’r byd naturiol, a sut y gallent newid y ffordd yr ydym yn deall ein presennol ac yn dychmygu ein dyfodol?